İdrar Kaçırma Tedavisi

İdrar kaçırma, kişinin isteği dışında idrar kaybı yaşamasıdır. Kadınlarda oldukça sık görülebilen bu durum yaşlanmanın kaçınılmaz bir sonucu değildir ve uygun değerlendirme sonrasında birçok hastada şikayetler belirgin şekilde azaltılabilir veya tedavi edilebilir.

İdrar kaçırmanın farklı tipleri bulunduğu için tedaviye başlamadan önce kaçırmanın hangi nedenle ortaya çıktığının belirlenmesi önemlidir.

Tedavi; idrar kaçırmanın tipi, şiddeti, hastanın yaşı, eşlik eden pelvik taban problemleri, kullanılan ilaçlar ve günlük yaşam üzerindeki etkisi dikkate alınarak kişiye özel olarak planlanır.

İdrar Kaçırma Tipleri Nelerdir?

Kadınlarda en sık görülen idrar kaçırma tipleri;

• stres tipi idrar kaçırma,

• sıkışma tipi idrar kaçırma,

• karma tip idrar kaçırma

şeklindedir.

Daha nadir olarak mesanenin tam boşalamamasına bağlı taşma tipi idrar kaçırma veya bazı nörolojik hastalıklarla ilişkili idrar kaçırma da görülebilir.

Stres Tipi İdrar Kaçırma Nedir?

Stres tipi idrar kaçırmada karın içi basıncını artıran hareketler sırasında istemsiz idrar kaybı ortaya çıkar.

Özellikle;

• öksürme,

• hapşırma,

• gülme,

• koşma,

• egzersiz yapma,

• merdiven çıkma,

• ağır kaldırma

sırasında idrar kaçırma görülebilir.

Bu durum çoğunlukla üretra ve mesaneyi destekleyen pelvik taban yapılarının zayıflamasıyla ilişkilidir.

Sıkışma Tipi İdrar Kaçırma Nedir?

Sıkışma tipi idrar kaçırmada ani ve güçlü bir idrar yapma isteği ortaya çıkar ve kişi tuvalete yetişemeden idrar kaçırabilir.

Bu durum aşırı aktif mesane ile birlikte görülebilir.

Hastalarda ayrıca;

• sık idrara çıkma,

• ani sıkışma hissi,

• gece idrara kalkma,

• tuvalete yetişemeden idrar kaçırma

gibi şikayetler bulunabilir.

Karma Tip İdrar Kaçırma Nedir?

Karma tip idrar kaçırmada hem stres tipi hem de sıkışma tipi idrar kaçırma belirtileri birlikte bulunur.

Örneğin hasta hem öksürme veya egzersiz sırasında idrar kaçırabilir hem de ani sıkışma hissiyle tuvalete yetişemeden kaçırma yaşayabilir.

Tedavi planı hastada hangi şikayetin daha baskın olduğuna göre oluşturulabilir.

İdrar Kaçırmanın Nedenleri Nelerdir?

İdrar kaçırmaya katkıda bulunabilecek birçok faktör vardır.

Bunlar arasında;

• vajinal doğumlar,

• pelvik taban kaslarında zayıflama,

• ilerleyen yaş,

• menopoz,

• fazla kilo,

• kronik öksürük,

• kronik kabızlık,

• pelvik organ sarkmaları,

• idrar yolu enfeksiyonları,

• bazı ilaçlar,

• nörolojik hastalıklar,

• mesanenin aşırı aktif olması

yer alabilir.

Bazen birden fazla neden aynı hastada birlikte bulunabilir.

İdrar Kaçırma Nasıl Değerlendirilir?

Değerlendirmenin ilk aşamasında idrar kaçırmanın ne zaman ve hangi durumlarda ortaya çıktığı ayrıntılı olarak sorgulanır.

Hastaya;

• öksürme veya hapşırmayla kaçırma olup olmadığı,

• ani sıkışma hissi,

• günlük idrara çıkma sıklığı,

• gece idrara kalkma,

• kullanılan ped sayısı,

• tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları,

• mesanenin tam boşalmadığı hissi

gibi durumlar sorulabilir.

Jinekolojik muayene sırasında pelvik taban yapıları, rahim veya mesane sarkması ve stres tipi idrar kaçırma açısından değerlendirme yapılabilir.

Gerekli durumlarda;

• idrar tahlili,

• idrar kültürü,

• işeme sonrası mesanede kalan idrar miktarının ölçülmesi,

• mesane günlüğü,

• ürodinamik inceleme

gibi ek testler istenebilir.

Her hastada bu testlerin tamamının yapılması gerekmez.

İdrar Kaçırma Tedavisi Nasıl Yapılır?

İdrar kaçırma tedavisi, kaçırmanın tipine göre değişir.

Tedavi seçenekleri arasında;

• yaşam tarzı düzenlemeleri,

• pelvik taban egzersizleri,

• mesane eğitimi,

• medikal tedavi,

• pesser kullanımı,

• enjeksiyon tedavileri,

• cerrahi yöntemler

yer alabilir.

Yaşam Tarzı Düzenlemeleri

Bazı yaşam tarzı değişiklikleri idrar kaçırma şikayetlerinin azalmasına yardımcı olabilir.

Özellikle;

• fazla kilo varsa kilo verilmesi,

• kronik kabızlığın önlenmesi,

• kronik öksürüğün tedavi edilmesi,

• aşırı kafein tüketiminin azaltılması,

• gereğinden fazla sıvı tüketiminden kaçınılması,

• sigaranın bırakılması

bazı hastalarda fayda sağlayabilir.

Sıvı tüketiminin gereksiz yere aşırı kısıtlanması ise önerilmez.

Pelvik Taban Egzersizleri

Pelvik taban kaslarını güçlendirmeye yönelik egzersizler özellikle stres tipi ve karma tip idrar kaçırmada önemli tedavi seçeneklerinden biridir.

Kegel egzersizleri olarak da bilinen bu uygulamalarda idrar tutmaya yardımcı olan pelvik taban kaslarının doğru şekilde çalıştırılması amaçlanır.

Egzersizlerin düzenli ve doğru yapılması önemlidir. Bazı hastalarda pelvik taban fizyoterapisi eşliğinde çalışılması daha etkili olabilir.

Mesane Eğitimi

Mesane eğitimi özellikle sıkışma tipi idrar kaçırma ve aşırı aktif mesane şikayetlerinde kullanılabilir.

Amaç, tuvalete gitme aralıklarının kontrollü şekilde düzenlenmesi ve ani sıkışma hissi oluştuğunda mesanenin daha iyi kontrol edilmesidir.

Tedavinin etkili olabilmesi için belirli bir süre düzenli olarak uygulanması gerekir.

Sıkışma Tipi İdrar Kaçırmada İlaç Tedavisi

Yaşam tarzı düzenlemeleri ve mesane eğitiminin yeterli olmadığı bazı hastalarda ilaç tedavisi uygulanabilir.

Mesane kasının istemsiz kasılmalarını azaltmaya veya mesanenin idrar depolama kapasitesini artırmaya yönelik ilaçlar kullanılabilir.

Tedavinin seçimi hastanın yaşı, eşlik eden hastalıkları, kullandığı diğer ilaçlar ve olası yan etkiler dikkate alınarak yapılır.

Pesser Tedavisi

Pesser, vajina içerisine yerleştirilen ve mesane ile üretraya mekanik destek sağlayabilen özel bir aparattır.

Özellikle stres tipi idrar kaçırması bulunan, cerrahi istemeyen veya ameliyatını ertelemek isteyen bazı hastalarda kullanılabilir.

Pesserin uygun boyut ve tipte seçilmesi ve düzenli kontrollerin yapılması önemlidir.

Stres Tipi İdrar Kaçırma Ne Zaman Ameliyat Edilir?

Pelvik taban egzersizleri ve diğer cerrahi dışı yöntemlere rağmen stres tipi idrar kaçırmanın hastanın günlük yaşamını belirgin şekilde etkilemeye devam ettiği durumlarda cerrahi tedavi değerlendirilebilir.

Cerrahi kararı verirken;

• idrar kaçırmanın şiddeti,

• üretranın hareketliliği,

• pelvik organ sarkmasının bulunup bulunmadığı,

• hastanın yaşı,

• daha önce geçirilmiş ameliyatlar,

• gebelik planı,

• hastanın beklentileri

birlikte değerlendirilir.

Sling Ameliyatı Nedir?

Stres tipi idrar kaçırmanın cerrahi tedavisinde kullanılan yöntemlerden biri midüretral sling ameliyatıdır.

Bu işlemde idrar kanalının orta bölümünün altına destek sağlayan bir bant yerleştirilerek öksürme, hapşırma veya fiziksel aktivite sırasında üretranın desteklenmesi amaçlanır.

Sling ameliyatları farklı tekniklerle uygulanabilir.

Hangi yöntemin uygun olduğu hastanın anatomik özellikleri, daha önce geçirdiği ameliyatlar ve cerrahi değerlendirme sonucunda belirlenir.

Burch Kolposüspansiyon Nedir?

Burch kolposüspansiyon, stres tipi idrar kaçırmanın tedavisinde kullanılan cerrahi yöntemlerden biridir.

Bu yöntemde mesane boynu ve üretraya komşu vajinal dokular yukarı doğru desteklenerek idrar tutma mekanizmasının güçlendirilmesi amaçlanır.

Ameliyat açık veya laparoskopik yöntemlerle gerçekleştirilebilir.

Günümüzde her hasta için ilk tercih olmak zorunda değildir ancak uygun hastalarda değerlendirilebilecek cerrahi seçeneklerden biridir.

Üretral Dolgu Enjeksiyonu Nedir?

Üretral dolgu tedavisinde idrar kanalının çevresine özel dolgu maddeleri enjekte edilerek üretranın kapanma mekanizmasının güçlendirilmesi amaçlanır.

Cerrahiye göre daha az girişimsel bir yöntemdir.

Özellikle bazı hastalarda ameliyata alternatif olarak değerlendirilebilir.

Ancak etkisi zaman içerisinde azalabilir ve işlemin tekrarlanması gerekebilir.

Sıkışma Tipi İdrar Kaçırmada İleri Tedaviler

Mesane eğitimi ve ilaç tedavisine rağmen şikayetleri devam eden bazı hastalarda ileri tedavi seçenekleri değerlendirilebilir.

Bunlar arasında;

• mesane içerisine botulinum toksin uygulaması,

• sinir uyarımı yöntemleri

yer alabilir.

Bu tedaviler her hasta için gerekli değildir ve genellikle ilk basamak tedavilere yeterli yanıt alınamayan hastalarda düşünülür.

Botulinum Toksin Uygulaması

Aşırı aktif mesane ve sıkışma tipi idrar kaçırma bulunan bazı hastalarda mesane kasına botulinum toksin enjeksiyonu uygulanabilir.

Amaç, mesane kasındaki istemsiz kasılmaları azaltarak sıkışma hissini ve idrar kaçırmayı kontrol altına almaktır.

Tedavinin etkisi kalıcı değildir ve belirli bir süre sonra tekrar uygulama gerekebilir.

Bazı hastalarda işlem sonrasında mesaneyi boşaltmada geçici güçlük gelişebileceğinden tedavi öncesinde uygun hasta seçimi önemlidir.

İdrar Kaçırma ve Pelvik Organ Sarkması Birlikte Tedavi Edilebilir mi?

Evet.

İdrar kaçırmaya sistosel, rahim sarkması veya diğer pelvik organ sarkmaları eşlik edebilir.

Özellikle ileri derecede prolapsus bulunan bazı hastalarda mevcut sarkma stres tipi idrar kaçırmayı gizleyebilir ve sarkma düzeltildikten sonra idrar kaçırma belirgin hale gelebilir.

Bu nedenle prolapsus ameliyatı planlanan hastalarda idrar tutma fonksiyonunun ameliyat öncesinde değerlendirilmesi önemlidir.

Uygun hastalarda sarkma ameliyatıyla birlikte idrar kaçırmaya yönelik cerrahi tedavi aynı seansta planlanabilir.

İdrar Kaçırma Tedavi Edilebilir mi?

İdrar kaçırma kadınlarda sık görülen bir problem olmasına rağmen normal yaşlanmanın kaçınılmaz bir sonucu olarak kabul edilmemelidir.

Tedavi başarısı idrar kaçırmanın tipine, şiddetine ve eşlik eden diğer problemlere göre değişebilir.

Bazı hastalarda yaşam tarzı değişiklikleri ve pelvik taban egzersizleri yeterli olurken, bazı hastalarda ilaç veya cerrahi tedavi gerekebilir.

Doğru tedavinin seçilebilmesi için öncelikle idrar kaçırmanın tipinin doğru belirlenmesi önemlidir.

Kişiye Özel Değerlendirme

İdrar kaçırmanın tipi, şiddeti, nedenleri ve günlük yaşam üzerindeki etkisi kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Hastanın yaşı, pelvik taban yapısı, idrar yapma alışkanlıkları, eşlik eden pelvik organ sarkmaları, kullandığı ilaçlar, genel sağlık durumu ve daha önce uygulanan tedaviler birlikte değerlendirilmelidir.

İdrar kaçırmada pelvik taban egzersizleri, mesane eğitimi, ilaç tedavisi, pesser, enjeksiyon veya cerrahi yöntemlerden hangisinin uygun olduğunun belirlenmesi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından kişiye özel değerlendirme yapılması önemlidir.