Yumurtalık Kistlerinin Tedavisi

Yumurtalık kistleri, yumurtalık içerisinde veya yüzeyinde gelişen, içi sıvı ya da farklı yapılar içerebilen oluşumlardır.

Özellikle üreme çağındaki kadınlarda oldukça sık görülür. Yumurtalıkta kist saptanması her zaman ciddi bir hastalık olduğu veya ameliyat gerektiği anlamına gelmez. Kistlerin önemli bir bölümü iyi huyludur ve bazıları herhangi bir tedavi uygulanmadan zaman içerisinde kendiliğinden kaybolabilir.

Yumurtalık kistlerinde tedavi kararı; hastanın yaşı, menopoz durumu, şikâyetleri, kistin büyüklüğü ve ultrasonografideki görünümü birlikte değerlendirilerek verilir.

Yumurtalık Kistleri Nasıl Tedavi Edilir?

Her yumurtalık kisti için tek bir tedavi yöntemi yoktur.

Tedavi planı kistin türüne ve hastanın özelliklerine göre;

• takip,

• medikal tedavi,

• veya cerrahi tedavi

şeklinde olabilir.

Takip

Üreme çağındaki kadınlarda görülen basit ve küçük kistlerin önemli bir bölümü adet döngüsüyle ilişkili fonksiyonel kistlerdir.

Bu kistler çoğu zaman birkaç ay içerisinde kendiliğinden küçülebilir veya tamamen kaybolabilir. Bu nedenle herhangi bir şikâyete neden olmayan ve ultrasonografide iyi huylu özellikler gösteren kistlerde yalnızca belirli aralıklarla ultrasonografi ile takip yeterli olabilir.

Takip süresi ve kontrol sıklığı kistin büyüklüğüne, görünümüne ve hastanın yaşına göre belirlenir.

İlaçla Yumurtalık Kisti Tedavisi Mümkün müdür?

Yumurtalık kistlerinin tedavisinde kullanılacak ilaçlar kistin nedenine göre değişebilir.

Hormonal tedaviler bazı hastalarda yeni fonksiyonel kistlerin oluşma ihtimalini azaltmak veya eşlik eden adet düzensizliği gibi şikâyetleri kontrol etmek amacıyla kullanılabilir.

Ancak her yumurtalık kistinin ilaç kullanılarak küçültülmesi veya tamamen ortadan kaldırılması mümkün değildir.

Örneğin endometriozis ile ilişkili çikolata kistlerinde (endometrioma) hastanın yaşı, ağrı şikâyeti, gebelik planı ve kistin özelliklerine göre hormonal tedaviler veya cerrahi seçenekler değerlendirilebilir.

Yumurtalık Kisti Ne Zaman Ameliyat Edilir?

Her yumurtalık kisti ameliyat gerektirmez.

Ancak;

• kistin büyük olması,

• takiplerde büyümeye devam etmesi,

• uzun süre kaybolmaması,

• sürekli veya belirgin ağrıya neden olması,

• ultrasonografide kompleks veya şüpheli özellikler göstermesi,

• yumurtalık torsiyonu gibi komplikasyon riski oluşturması,

• menopoz sonrasında ortaya çıkması ve şüpheli özellikler taşıması,

• kötü huylu bir oluşum açısından şüphe bulunması

durumlarında cerrahi tedavi gündeme gelebilir.

Cerrahi gerekip gerekmediğine yalnızca kistin büyüklüğüne bakılarak karar verilmez. Ultrasonografide kistin iç yapısı, duvar özellikleri, solid alanların bulunup bulunmadığı ve kanlanma özellikleri gibi birçok bulgu birlikte değerlendirilir.

Yumurtalık Kisti Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Cerrahi tedavi gereken hastalarda ameliyat çoğunlukla laparoskopik (kapalı) yöntemle veya Laparotomi (açık) yöntemle gerçekleştirilebilir.

Laparoskopide karın bölgesine yapılan küçük kesilerden kamera ve cerrahi aletler yerleştirilerek yumurtalık ve kist değerlendirilir.

Uygun hastalarda yalnızca kistin çıkarıldığı kistektomi işlemi uygulanarak sağlıklı yumurtalık dokusunun mümkün olduğunca korunması hedeflenir.

Özellikle çocuk sahibi olmayı planlayan kadınlarda yumurtalık rezervinin korunması cerrahi planlama açısından önemlidir.

Bazı büyük veya kötü huylu olma ihtimali bulunan kistlerde ise farklı cerrahi yöntemler gerekebilir.

Çikolata Kisti Tedavisi

Çikolata kisti, endometriozis hastalığının yumurtalıkta oluşturduğu ve endometrioma olarak adlandırılan kisttir.

Her çikolata kisti ameliyat edilmek zorunda değildir.

Tedavi kararı;

• hastanın yaşı,

• kistin büyüklüğü,

• ağrı şikâyetlerinin şiddeti,

• gebelik isteği,

• infertilite durumu,

• yumurtalık rezervi

gibi faktörlere göre kişiye özel olarak belirlenir.

Özellikle gebelik planlayan kadınlarda gereksiz yumurtalık cerrahisinden kaçınmak önemlidir; çünkü endometrioma cerrahisi bazı hastalarda sağlıklı yumurtalık dokusunu ve yumurtalık rezervini etkileyebilir.

Menopoz Sonrası Yumurtalık Kistleri

Menopoz sonrasında saptanan yumurtalık kistleri üreme çağındaki kistlerden farklı şekilde değerlendirilir.

Kistin ultrasonografik özellikleri, büyüklüğü ve gerektiğinde bazı kan testleri birlikte değerlendirilerek kötü huylu bir oluşum açısından risk belirlenir.

Menopoz sonrasında görülen her kist kanser anlamına gelmez. Basit ve iyi huylu görünümlü bazı kistler yalnızca takip edilebilirken, şüpheli özellikler gösteren kistlerde ileri inceleme veya cerrahi gerekebilir.

Yumurtalık Kisti Patlarsa Ne Olur?

Bazı yumurtalık kistleri kendiliğinden yırtılabilir veya kanayabilir.

Kistin yırtılması sonucunda ani başlayan kasık veya karın ağrısı ortaya çıkabilir. Küçük ve kendiliğinden sınırlanan kist rüptürlerinde yalnızca takip ve ağrı kontrolü yeterli olabilir.

Ancak şiddetli ağrı, baş dönmesi, bayılma hissi veya karın içerisinde önemli miktarda kanama şüphesi varsa acil değerlendirme gerekir.

Yumurtalık Torsiyonu Nedir?

Yumurtalık torsiyonu, yumurtalığın kendi etrafında dönerek kan akımının bozulmasıdır. Yumurtalıkta bulunan bazı kistler torsiyon riskini artırabilir.

Genellikle ani başlayan, şiddetli ve tek taraflı kasık ağrısı ile ortaya çıkar ve bulantı-kusma eşlik edebilir.

Yumurtalık torsiyonu acil değerlendirme ve çoğu zaman cerrahi müdahale gerektiren bir durumdur.

Yumurtalık Kistlerinde Düzenli Takip Neden Önemlidir?

Yumurtalık kistlerinin büyük bölümü iyi huylu olsa da her kistin yapısı ve doğal seyri aynı değildir.

Bu nedenle ultrasonografide saptanan bir kistin yalnızca büyüklüğünün değil; içeriğinin, duvar yapısının, solid alanların bulunup bulunmadığının ve zaman içerisindeki değişiminin değerlendirilmesi önemlidir.

Yumurtalık kisti saptandıysa, takip veya tedavi gerekip gerekmediğinin belirlenmesi için kistin ultrasonografik özellikleri, büyüklüğü, yaşınız, şikâyetleriniz ve gebelik planınız birlikte değerlendirilmelidir.

Kişiye Özel Değerlendirme

Yumurtalık kistlerinin yapısı, büyüklüğü, seyri ve tedavi gereksinimi kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Hastanın yaşı, menopoz durumu, şikâyetleri, kistin ultrasonografik özellikleri, büyüklüğü ve gebelik planı birlikte değerlendirilmelidir.

Yumurtalık kistinin yalnızca takip edilmesinin yeterli olup olmadığı, ilaç tedavisi veya cerrahi gerekip gerekmediği kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından kişiye özel olarak değerlendirilmelidir.