Adet Düzensizlikleri
Adet döngüsü her kadında aynı değildir. Adetlerin birkaç gün erken veya geç olması zaman zaman normal kabul edilebilir. Ancak adetlerin sürekli düzensizleşmesi, çok sık veya çok seyrek olması, aşırı kanama ya da uzun süre adet görememe gibi durumlar altta yatan bir hormonal veya jinekolojik problemin belirtisi olabilir.
Adet düzensizliği tek başına bir hastalık değil, farklı nedenlere bağlı olarak ortaya çıkabilen bir bulgudur. Bu nedenle tedaviye başlamadan önce düzensizliğin nedeninin belirlenmesi önemlidir.
Normal Adet Döngüsü Nasıl Olmalıdır?
Adet döngüsü, bir adetin ilk gününden sonraki adetin ilk gününe kadar geçen süre olarak hesaplanır.
Erişkin kadınlarda adet döngülerinin belirli bir düzen içerisinde olması beklenir. Bununla birlikte stres, kilo değişiklikleri, yaşam tarzı, hormonal değişimler ve bazı hastalıklar adet düzenini etkileyebilir.
Tek seferlik birkaç günlük gecikmeler her zaman önemli bir probleme işaret etmez. Ancak düzensizliğin tekrarlaması durumunda değerlendirme gerekebilir.
Adet Düzensizliği Nasıl Ortaya Çıkabilir?
Adet düzensizlikleri farklı şekillerde görülebilir:
adetlerin normalden daha sık gelmesi,
adet aralarının uzaması,
uzun süre adet görememe,
adetlerin normalden fazla veya uzun sürmesi,
çok az miktarda adet görme,
iki adet arasında lekelenme veya kanama,
cinsel ilişki sonrasında kanama,
daha önce düzenli olan adetlerin sonradan düzensizleşmesi.
Düzensizliğin şekli, altta yatan neden hakkında önemli bilgiler verebilir.
Adet Düzensizliğinin Nedenleri Nelerdir?
Adet düzenini etkileyebilecek birçok durum vardır.
Bunlar arasında;
yumurtlama bozuklukları,
PMOS (Poliendokrin Metabolik Over Sendromu),
tiroid hastalıkları,
prolaktin hormonu yüksekliği,
hızlı kilo alma veya kilo verme,
yoğun stres,
aşırı egzersiz,
bazı ilaçlar,
gebelik ve emzirme dönemi,
perimenopoz ve menopoz geçiş dönemi,
miyomlar,
endometrial polipler,
adenomyozis,
yumurtalıklarla ilişkili bazı hormonal sorunlar
yer alabilir.
Bu nedenle adet düzensizliği yaşayan her hastada aynı tetkiklerin veya aynı tedavinin uygulanması gerekmez.
Adet Düzensizliği Nasıl Değerlendirilir?
Değerlendirmenin ilk aşamasında adetlerin ne zamandan beri düzensiz olduğu, kanama miktarı, adet süresi ve eşlik eden diğer belirtiler sorgulanır.
Gerekli durumlarda;
jinekolojik muayene,
ultrasonografi,
gebelik testi,
hormon testleri,
tiroid fonksiyon testleri,
prolaktin düzeyi,
kan sayımı
gibi tetkikler yapılabilir.
Hastanın yaşı ve kanamanın özelliklerine göre rahim iç tabakasının değerlendirilmesi için endometrial biyopsi veya histeroskopi gibi ileri incelemeler de gerekebilir.
Adet Düzensizliği Nasıl Tedavi Edilir?
Tedavi, düzensizliğin nedenine göre belirlenir.
Bazı hastalarda herhangi bir tedavi gerekmeyebilir ve yalnızca takip yeterli olabilir.
Hormonal düzensizlik bulunan hastalarda doğum kontrol hapları, progesteron içeren tedaviler veya hastanın durumuna uygun diğer hormonal tedaviler kullanılabilir.
Tiroid veya prolaktin bozukluğu gibi altta yatan başka bir hormonal sorun varsa öncelikle bu durumun tedavi edilmesi gerekir.
Miyom, polip veya rahim içi başka bir yapısal problem saptanması durumunda ise medikal veya cerrahi tedavi seçenekleri değerlendirilebilir.
Yoğun Adet Kanaması Neden Önemlidir?
Adet kanamasının normalden fazla veya uzun sürmesi zaman içerisinde demir eksikliğine ve kansızlığa neden olabilir.
Aşırı adet kanaması yaşayan kadınlarda;
halsizlik,
çabuk yorulma,
baş dönmesi,
nefes darlığı,
çarpıntı
gibi şikâyetler gelişebilir.
Bu nedenle yoğun kanaması bulunan hastalarda gerekli durumlarda kan sayımı ve demir depoları değerlendirilmelidir.
Adet Gecikmesi Her Zaman Hormonal Bir Problem midir?
Hayır.
Adet gecikmesinde özellikle üreme çağındaki kadınlarda öncelikle gebelik olasılığı değerlendirilmelidir.
Bunun dışında stres, hastalık, seyahat, uyku düzenindeki değişiklikler, yoğun egzersiz veya hızlı kilo değişiklikleri de adetlerin geçici olarak gecikmesine neden olabilir.
Ancak adet gecikmeleri sık tekrarlıyorsa veya uzun süre adet görülmüyorsa hormonal nedenler açısından değerlendirme yapılmalıdır.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?
Adet düzensizliği özellikle;
daha önce düzenli olan adetlerin belirgin şekilde bozulması,
uzun süre adet görememe,
çok sık adet görme,
aşırı veya uzun süren kanama,
adetler arasında tekrarlayan kanama,
cinsel ilişki sonrası kanama,
şiddetli ağrı,
menopoz sonrası kanama
ile birlikteyse değerlendirilmelidir.
Özellikle menopoz sonrası ortaya çıkan herhangi bir vajinal kanama mutlaka araştırılmalıdır.
Düzenli Takip Neden Önemlidir?
Adet düzensizliğinin altında basit ve geçici nedenler bulunabileceği gibi hormonal bozukluklar, miyom, polip veya rahim iç tabakasıyla ilişkili hastalıklar da bulunabilir.
Bu nedenle yalnızca kanamayı düzenlemek yerine adet düzensizliğinin altında yatan nedenin belirlenmesi ve tedavinin buna göre planlanması önemlidir.
Adetlerinizde son dönemde belirgin bir değişiklik olduysa, kanamalarınız sıklaştıysa, gecikmeler yaşıyorsanız veya kanama miktarınız arttıysa nedenin belirlenmesi ve size uygun tedavinin planlanması için kadın hastalıkları ve doğum uzmanınıza başvurabilirsiniz.
Kişiye Özel Değerlendirme
Adet düzensizliklerinin nedeni, süresi ve tedavi gereksinimi kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Hastanın yaşı, adet düzeni, kanamanın miktarı ve süresi, eşlik eden şikâyetler, gebelik planı, muayene bulguları ve gerekli laboratuvar veya ultrasonografi sonuçları birlikte değerlendirilmelidir.
Adet düzensizliğinin altında yatan nedenin belirlenmesi ve en uygun takip veya tedavinin planlanması için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından kişiye özel değerlendirme yapılması önemlidir.