Yıllardır “Polikistik Over Sendromu” veya kısaca PCOS olarak bildiğimiz tablo artık yeni bir isimle anılıyor: Polyendocrine Metabolic Ovarian Syndrome (PMOS).
Türkçede bunu Poliendokrin Metabolik Over Sendromu olarak ifade edebiliriz.
Peki neden yıllardır kullanılan bir hastalık ismi değiştirildi?
Çünkü “polikistik over” ifadesi, hastalığın yalnızca yumurtalıklarda bulunan kistlerden kaynaklandığı izlenimini veriyordu. Oysa bugün biliyoruz ki PMOS yalnızca yumurtalıkları değil; hormonları, metabolizmayı, adet düzenini, cildi, üreme sağlığını ve uzun dönem metabolik sağlığı etkileyebilen çok yönlü bir sendromdur. Yeni isim de tam olarak bunu anlatmayı amaçlıyor. (The Lancet)
PCOS İsmi Neden Yetersizdi?
“Polikistik over sendromu” denildiğinde birçok kişinin aklına ilk olarak yumurtalıklarda çok sayıda kist geliyordu.
Hatta hastalar sıklıkla:
“Yumurtalıklarımda kistler mi var?”
diye endişelenebiliyordu.
Oysa PMOS’ta ultrasonografide görülen yapılar çoğunlukla gerçek anlamda patolojik yumurtalık kistleri değildir. Ayrıca sendromu olan her kadında tipik polikistik over görünümü bulunması da şart değildir.
Bu nedenle eski isim hastalığın gerçek yapısını tam olarak yansıtmıyordu. Yeni PMOS adı, yumurtalıkların yanı sıra çoklu hormonal ve metabolik sistemlerin rolünü ön plana çıkarıyor. (PubMed)
PMOS Ne Anlama Geliyor?
PMOS, İngilizce Polyendocrine Metabolic Ovarian Syndrome ifadesinin kısaltmasıdır.
İsmin her bölümü hastalığın farklı bir yönünü ifade eder.
Polyendocrine, birden fazla hormonal sistemin etkilenebildiğini;
Metabolic, insülin direnci, kan şekeri, kilo ve lipid metabolizması gibi metabolik özelliklerin önemli olduğunu;
Ovarian, yumurtlama ve yumurtalık fonksiyonlarının sendromun önemli bir parçası olduğunu;
Syndrome ise hastalığın herkeste aynı şekilde ortaya çıkmadığını ifade eder.
Yani yeni isim, “yumurtalıkta kist” fikrinden çok daha geniş bir tabloyu anlatmaktadır. Endocrine Society de isim değişikliğinin hastalığın yalnızca overlerle sınırlı olmadığını daha doğru yansıtmayı amaçladığını belirtiyor. (Endocrine Society)
PMOS’ta Gerçekten Kist Yok mu?
Burada en sık karıştırılan noktalardan biri budur.
PMOS bulunan bazı kadınların ultrasonografisinde yumurtalıklarda çok sayıda küçük folikül görülebilir. Ancak bunlar klasik anlamda “yumurtalık kisti” değildir.
Foliküller, yumurtaların geliştiği normal yapılardır.
Dolayısıyla PMOS tanısı almak, “yumurtalıklarım kistlerle dolu” anlamına gelmez.
Yeni isimde “polikistik” kelimesinin çıkarılmasının en önemli nedenlerinden biri de bu yanlış algıyı azaltmaktır. (The Lancet)
PMOS Sadece Yumurtalıkları Etkilemez
PMOS’un yalnızca adet düzeni veya yumurtlama ile ilgili olduğunu düşünmek de eksik bir yaklaşım olur.
Sendrom;
- adet düzenini,
- yumurtlamayı,
- androjen hormonlarını,
- insülin duyarlılığını,
- kilo kontrolünü,
- cilt ve kıllanmayı,
- üreme sağlığını,
- metabolik sağlığı
etkileyebilir.
Bu nedenle PMOS’un yalnızca jinekolojik değil, aynı zamanda endokrin ve metabolik yönleri bulunan bir durum olarak değerlendirilmesi gerekir. (Endocrinology Society)
PMOS Belirtileri Nelerdir?
PMOS her kadında aynı şekilde ortaya çıkmaz.
Bazı kadınlarda en belirgin sorun adet düzensizliği olabilirken, başka bir kadında tüylenme veya akne ön planda olabilir.
Sık görülebilen belirtiler arasında;
- seyrek veya düzensiz adet görme,
- yumurtlama düzensizliği,
- tüylenme artışı,
- akne,
- saçlarda incelme,
- kilo almaya eğilim veya kilo vermekte güçlük,
- gebelik elde etmekte zorlanma
yer alabilir.
Ancak bu belirtilerin herhangi birinin tek başına bulunması PMOS tanısı koydurmaz. (nhs.uk)
PMOS Sadece Kilolu Kadınlarda mı Görülür?
Hayır.
PMOS fazla kilolu kadınlarda daha belirgin metabolik sorunlarla seyredebilse de normal kilolu kadınlarda da görülebilir.
Bu nedenle “kilom normal, bende PMOS olamaz” düşüncesi doğru değildir.
Aynı şekilde her PMOS hastasında insülin direnci bulunması da şart değildir.
Sendromun klinik özellikleri kişiden kişiye önemli ölçüde değişebilir.
PMOS ve İnsülin Direnci
PMOS bulunan kadınların bir bölümünde insülin direnci görülebilir.
İnsülin direncinde vücudun hücreleri insüline yeterince yanıt veremez ve vücut bunu telafi etmek için daha fazla insülin salgılayabilir.
Yüksek insülin seviyeleri de bazı kadınlarda androjen üretiminin artmasına ve yumurtlama düzeninin bozulmasına katkıda bulunabilir.
Bu nedenle PMOS değerlendirmesinde yalnızca adet ve ultrasonografi değil, metabolik sağlık da önemlidir. Yeni isim değişikliğinin ana gerekçelerinden biri de metabolik bileşenin görünür hale getirilmesidir. (The Lancet)
PMOS Tanısı İçin Ultrasonda Polikistik Over Görünümü Şart mı?
Hayır.
Bu, eski ismin yol açtığı en önemli yanlış anlamalardan biridir.
PMOS tanısı yalnızca ultrasonografi ile konulmaz ve her PMOS hastasının yumurtalıklarında tipik polikistik görünüm olması gerekmez.
Tanıda adet ve yumurtlama düzeni, androjen fazlalığına ilişkin klinik veya laboratuvar bulguları ve gerekli durumlarda yumurtalıkların ultrasonografik özellikleri birlikte değerlendirilir.
Ayrıca benzer belirtilere neden olabilecek başka hormonal hastalıkların dışlanması gerekir.
O Zaman PMOS Tanısında Kriterler Değişti mi?
İsim değişikliği, hastalığın bir gecede tamamen farklı bir hastalığa dönüştüğü anlamına gelmez.
PMOS, daha önce PCOS olarak tanımlanan aynı klinik sendromun daha doğru ve kapsayıcı şekilde adlandırılmasıdır.
Yeni isim özellikle hastalığın çok sistemli yapısına dikkat çekmektedir. Terminolojinin sağlık sistemleri, bilimsel yayınlar ve klinik rehberlere tamamen yerleşmesi ise zaman içerisinde gerçekleşecektir. ASRM de 2026’da PMOS isim değişikliğini desteklediğini açıkladı. (Asrm)
PMOS Tedavisi Nasıl Yapılır?
PMOS tedavisinde herkese uygulanabilecek tek bir tedavi yoktur.
Tedavinin hedefi kişinin öncelikli şikayetine göre belirlenir.
Örneğin bir hastada amaç adet düzenini sağlamakken, başka bir hastada tüylenme ve aknenin azaltılması veya gebelik elde edilmesi öncelikli olabilir.
Tedavide;
- yaşam tarzı düzenlemeleri,
- hormonal tedaviler,
- gerekli hastalarda metabolik tedaviler,
- tüylenme ve akneye yönelik tedaviler,
- gebelik isteyen kadınlarda yumurtlamayı düzenleyen tedaviler
değerlendirilebilir.
PMOS’ta Beslenme ve Egzersiz Neden Önemli?
Sağlıklı beslenme ve düzenli fiziksel aktivite, özellikle metabolik riskleri bulunan PMOS hastalarında tedavinin önemli bir parçasıdır.
Amaç her hastayı zayıflatmak değildir.
Normal kilolu bir PMOS hastasında kilo kaybı hedeflenmeyebilir. Fazla kilosu bulunan kadınlarda ise sürdürülebilir kilo kaybı adet düzeni, yumurtlama ve metabolik sağlık üzerinde olumlu etkiler sağlayabilir.
Önemli olan kısa süreli katı diyetler yerine uzun vadede sürdürülebilecek bir yaşam tarzıdır.
PMOS Gebe Kalmaya Engel mi?
PMOS tanısı kısırlık anlamına gelmez.
PMOS bulunan birçok kadın kendiliğinden gebe kalabilir.
Ancak yumurtlamanın seyrek veya düzensiz olması bazı kadınlarda gebeliğin gerçekleşmesini geciktirebilir.
Gebelik isteyen hastalarda yumurtlama düzeni değerlendirilerek gerektiğinde uygun tedaviler planlanabilir.
PMOS Neden Uzun Dönemde de Takip Edilmeli?
Yeni PMOS isminin belki de en önemli mesajlarından biri budur:
Bu sendrom yalnızca genç yaşlarda adet düzensizliği veya gebe kalma problemi değildir.
PMOS bulunan bazı kadınlarda ilerleyen yıllarda;
- glukoz metabolizması bozuklukları,
- tip 2 diyabet,
- lipid bozuklukları,
- hipertansiyon ve diğer metabolik riskler
daha sık görülebilir.
Bu nedenle takip yalnızca adetlerin düzenlenmesine odaklanmamalı; kişinin metabolik sağlığı da değerlendirilmelidir. (The Lancet)
Sadece İsim Değişmedi, Bakış Açısı da Değişiyor
PCOS’tan PMOS’a geçiş aslında yalnızca iki harfin değişmesi değildir.
Eski isim dikkati ağırlıklı olarak yumurtalıklara ve “kistlere” yöneltiyordu.
Yeni isim ise bize daha geniş bir çerçeveden bakmamız gerektiğini hatırlatıyor:
Hormonlar + metabolizma + yumurtlama + üreme sağlığı + uzun dönem sağlık.
Bu nedenle PMOS’un yeni adı, sendromu daha doğru anlamak ve hastayı yalnızca ultrasonografi görüntüsü üzerinden değerlendirmemek açısından önemli bir değişikliktir. (PubMed)
Kişiye Özel Değerlendirme
PMOS her kadında farklı belirtilerle ortaya çıkabilir. Bir hastada adet düzensizliği ön plandayken, başka bir hastada tüylenme, akne, metabolik sorunlar veya gebelik isteği daha önemli olabilir.
PMOS tanısının doğru şekilde konulması, benzer belirtilere neden olabilecek diğer durumların dışlanması ve tedavinin kişinin adet düzeni, hormonal ve metabolik durumu ile gebelik planına göre belirlenmesi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından kişiye özel değerlendirme yapılması önemlidir.
Referanslar
- Teede HJ, et al. Polyendocrine metabolic ovarian syndrome, the new name for polycystic ovary syndrome. The Lancet. 2026. PCOS’un PMOS olarak yeniden adlandırılmasının bilimsel gerekçeleri ve hastalığın hormonal-metabolik özelliklerinin daha doğru temsil edilmesine ilişkin çalışma. (The Lancet)
- Endocrine Society. Polyendocrine Metabolic Ovarian Syndrome: New name to improve diagnosis and care. 2026. PMOS isim değişikliği, gerekçeleri ve yeni terminolojinin klinik bakıma olası katkıları. (Endocrine Society)
- American Society for Reproductive Medicine (ASRM). PCOS is Now PMOS: Understanding the Name Change. 2026. PCOS’tan PMOS’a isim değişikliğinin üreme endokrinolojisi açısından değerlendirilmesi. (Asrm)
- NHS. Polyendocrine Metabolic Ovarian Syndrome (PMOS). PMOS’un belirtileri, hormonal özellikleri ve tedavi seçeneklerine ilişkin güncel hasta bilgilendirmesi. (nhs.uk)
- Johns Hopkins Medicine. Polyendocrine Metabolic Ovarian Syndrome (PMOS). 2026. PCOS’un Mayıs 2026 itibarıyla PMOS olarak yeniden adlandırılması ve hastalığın klinik özelliklerine ilişkin hasta bilgilendirmesi. (Hopkins Medicine)