Menopoz Sadece Sıcak Basması Değildir: Vücudunuzda Neler Değişir?

Sıcak Basması Neden Olur?

Sıcak basması, yüz ve üst vücutta aniden başlayan yoğun sıcaklık hissidir. Beraberinde terleme, ciltte kızarma ve bazen kalp atışlarının daha belirgin hissedilmesi görülebilir.

Gece ortaya çıktığında gece terlemesi olarak adlandırılır ve uykunun bölünmesine neden olabilir.

Menopoz sırasında östrojen düzeylerindeki değişiklikler beynin vücut sıcaklığını kontrol eden merkezlerini etkileyerek sıcak basmalarına katkıda bulunur. 

Ancak sıcak basması menopozun yalnızca bir parçasıdır.

Uyku Düzeni Değişebilir

Menopoz döneminde uykuya dalmakta güçlük, gece sık uyanma veya sabah erken uyanma görülebilir.

Gece terlemeleri uykuyu doğrudan bölebilir. Ancak bazı kadınlarda belirgin sıcak basması olmadan da uyku problemleri yaşanabilir.

Yetersiz uyku;

 

• • gün içinde yorgunluk,

• • konsantrasyon güçlüğü,

• • sinirlilik,

• • hafıza sorunları,

• • duygu durum değişiklikleri

gibi başka yakınmaları da artırabilir. ACOG, gece terlemelerinin uykuyu bozabildiğini ve bunun gündüz yorgunluğu ile bilişsel işlevleri etkileyebildiğini belirtmektedir. 

“Beyin Sisi” Gerçekten Menopozla İlişkili Olabilir mi?

Menopoza geçiş döneminde bazı kadınlar;

“Eskisi kadar hızlı düşünemiyorum.”

“Bir kelimeyi söyleyecekken aklıma gelmiyor.”

“Dikkatimi toplamakta zorlanıyorum.”

gibi yakınmalar yaşayabilir.

Bu durum halk arasında “beyin sisi” olarak adlandırılır.

Menopoz ve perimenopoz sırasında hafıza ve konsantrasyonla ilgili geçici yakınmalar görülebilir. Uyku bozukluğu, stres ve duygu durum değişiklikleri de bu belirtilerin daha belirgin hissedilmesine katkıda bulunabilir. 

Ancak yeni başlayan veya ilerleyici ciddi hafıza problemleri otomatik olarak menopoza bağlanmamalıdır.

Menopoz döneminde bazı kadınlarda;

 

• • daha kolay sinirlenme,

• • kaygı,

• • duygu durumunda dalgalanmalar,

• • düşük ruh hali,

• • motivasyon azalması

görülebilir.

Bu belirtiler hormonlardaki değişikliklerin yanı sıra uyku bozukluğu, yaşam stresi ve kişinin içinde bulunduğu sosyal koşullardan da etkilenebilir. 

Menopoz döneminde ortaya çıkan her ruhsal değişikliği yalnızca hormonlara bağlamak doğru değildir. Uzun süren veya günlük yaşamı belirgin şekilde etkileyen depresyon ve anksiyete belirtilerinin ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Vajinal Kuruluk ve Cinsel İlişkide Ağrı

Östrojen düzeylerinin azalması vajina ve vulva dokularında incelme, elastikiyet azalması ve nem kaybına neden olabilir.

Bunun sonucunda;

 

• • vajinal kuruluk,

• • yanma,

• • hassasiyet,

• • cinsel ilişki sırasında ağrı,

• • cinsel ilişki sonrasında tahriş

gibi yakınmalar ortaya çıkabilir.

Bu tablo menopozun genitoüriner sendromu olarak adlandırılan daha geniş bir durumun parçası olabilir. Vajinal kuruluk menopozdan sonra sık görülür ve tedavi edilmeden kalmak zorunda değildir. 

İdrar Yolları da Etkilenebilir

Menopozun genitoüriner etkileri yalnızca vajinayla sınırlı değildir.

Bazı kadınlarda;

 

• • sık idrara çıkma,

• • ani idrar yapma isteği,

• • idrar yollarında hassasiyet,

• • tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları

gibi sorunlar görülebilir.

Bu nedenle menopoz döneminde ortaya çıkan idrar yakınmalarının da değerlendirilmesi önemlidir.

Cinsel İstek Azalabilir mi?

Evet, ancak bunun tek nedeni hormonlar değildir.

Menopoz döneminde cinsel istek;

 

• • vajinal kuruluk ve ağrı,

• • uyku bozukluğu,

• • yorgunluk,

• • beden algısındaki değişiklikler,

• • kullanılan ilaçlar,

• • partner ilişkisi,

• • hormonal değişiklikler

gibi birçok faktörden etkilenebilir.

Dolayısıyla libido azalmasına yalnızca “östrojen eksikliği” şeklinde yaklaşmak yeterli olmayabilir. NHS de menopoz döneminde düşük libidonun fiziksel rahatsızlık, kişinin kendisini nasıl hissettiği ve ilişki faktörleri dahil birçok nedeni olabileceğini belirtmektedir. 

Eklem ve Kas Ağrıları Görülebilir

Menopoz döneminde daha az bilinen belirtilerden biri de kas ve eklem yakınmalarıdır.

Bazı kadınlar daha önce bulunmayan;

 

• • eklem sertliği,

• • kas ağrısı,

• • sırt veya boyun ağrısı,

• • genel vücut ağrısı

tarif edebilir.

Kas ve eklem ağrıları menopoz ve perimenopoz sırasında bildirilen belirtiler arasındadır. 

Ancak yeni gelişen veya belirgin eklem ağrıları yalnızca menopoza bağlanmamalı; romatolojik veya ortopedik nedenler de gerektiğinde değerlendirilmelidir.

Çarpıntı Olabilir mi?

Bazı kadınlar perimenopoz veya menopoz döneminde kalp atışlarını daha belirgin hissettiklerini ifade edebilir.

Çarpıntı menopozla ilişkili belirtiler arasında görülebilir. 

Ancak kalp ritim bozuklukları, tiroid hastalıkları, kansızlık ve başka birçok durum da çarpıntıya neden olabilir.

Bu nedenle özellikle uzun süren, sık tekrarlayan veya göğüs ağrısı, nefes darlığı ya da bayılma gibi belirtilerin eşlik ettiği çarpıntılar “menopozdandır” denilerek geçiştirilmemelidir.

Baş Ağrısı ve Migren Değişebilir

Hormonal dalgalanmalar bazı kadınlarda baş ağrılarının veya migren ataklarının sıklığını değiştirebilir.

Özellikle perimenopoz dönemindeki düzensiz hormonal değişimler migreni bulunan bazı kadınlarda şikayetlerin artmasına neden olabilir. Menopoz belirtileri arasında baş ağrısı ve migren değişiklikleri de bildirilmektedir. 

Vücut Şekli Neden Değişiyor?

Menopoz sonrasında kilo almak kaçınılmaz değildir.

Ancak yaşla birlikte kas kütlesinin azalması, enerji ihtiyacının değişmesi, uyku bozukluğu ve fiziksel aktivitedeki azalma kilo kontrolünü zorlaştırabilir.

Ayrıca menopozla birlikte yağ dağılımının değişerek karın çevresinde yağlanmaya eğilimin artması görülebilir.

Bu nedenle yalnızca tartıdaki kilo değil;

bel çevresi, kas kütlesi, fiziksel aktivite ve metabolik sağlık da önemlidir.

Cilt ve Saçlarda Değişiklik Olabilir

Hormonal değişiklikler cilt ve saç yapısını da etkileyebilir.

Bazı kadınlarda;

 

• • ciltte kuruluk,

• • elastikiyet azalması,

• • saçlarda incelme,

• • saç yapısında değişiklik

görülebilir.

NHS kaynaklarında menopoz belirtileri arasında kuru ve kaşıntılı cilt ile saç değişiklikleri de yer almaktadır. 

Kalp ve Metabolik Sağlık Neden Önemli?

Menopoz yaşları aynı zamanda tansiyon, kolesterol, kan şekeri ve vücut kompozisyonunda değişikliklerin daha sık görüldüğü bir yaşam dönemidir.

Bu nedenle menopoz kontrollerinde yalnızca hormonlara veya adetlerin kesilmesine odaklanmak yerine;

 

• • tansiyon,

• • kan şekeri,

• • lipid profili,

• • vücut ağırlığı,

• • sigara kullanımı,

• • fiziksel aktivite

gibi kardiyometabolik risk faktörlerinin de değerlendirilmesi önemlidir.

Her Kadın Aynı Belirtileri Yaşar mı?

Hayır.

Menopoz deneyimi oldukça kişiseldir.

Bir kadın ciddi sıcak basmaları yaşarken vajinal kuruluk yaşamayabilir. Başka bir kadında sıcak basması neredeyse hiç olmazken uyku bozukluğu, beyin sisi veya eklem ağrıları ön planda olabilir.

Bazı kadınlarda belirtiler hafif ve kısa süreliyken, bazılarında yaşam kalitesini belirgin şekilde etkileyebilir.

Menopoz belirtilerinin menopozdan önce başlayıp sonrasında da devam edebildiği bilinmektedir. 

Menopoz Belirtileri Tedavi Edilebilir mi?

Evet.

Tedavi kişinin yaşadığı belirtilere, yaşına, son adet tarihinden geçen süreye, genel sağlık durumuna ve kişisel risklerine göre belirlenir.

Tedavi seçenekleri arasında;

 

• • yaşam tarzı düzenlemeleri,

• • menopoz hormon tedavisi,

• • hormon içermeyen ilaç tedavileri,

• • vajinal nemlendiriciler ve kayganlaştırıcılar,

• • uygun hastalarda lokal vajinal hormon tedavileri,

• • pelvik taban tedavileri

yer alabilir.

Menopoz hormon tedavisi özellikle rahatsız edici sıcak basmaları ve gece terlemeleri için en etkili tedavi olmaya devam etmektedir. Ayrıca menopozun genitoüriner sendromunda ve kemik kaybının önlenmesinde uygun hastalarda önemli faydaları vardır. 

Ancak hormon tedavisi herkese aynı şekilde verilmez; yarar ve riskler bireysel olarak değerlendirilmelidir.

“Menopoz, Katlanılması Gereken Bir Dönemdir” Düşüncesi Doğru mu?

Hayır.

Menopoz doğal bir yaşam evresidir ancak doğal olması, yaşam kalitesini bozan belirtilerin tedavi edilmemesi gerektiği anlamına gelmez.

Sıcak basmaları, uykusuzluk, vajinal kuruluk veya diğer belirtiler günlük yaşamı, iş hayatını, cinsel yaşamı veya psikolojik iyilik halini etkiliyorsa tedavi seçenekleri değerlendirilebilir.

Hangi Belirtileri Menopoza Bağlamamak Gerekir?

Menopoz çok farklı belirtiler oluşturabilir ancak orta yaşta ortaya çıkan her yeni şikayeti menopozla açıklamak doğru değildir.

Özellikle;

 

• • menopoz sonrasında vajinal kanama,

• • açıklanamayan kilo kaybı,

• • yeni ve ciddi göğüs ağrısı,

• • bayılma,

• • sürekli veya ilerleyen karın ağrısı,

• • belirgin nörolojik belirtiler

gibi durumlar ayrıca değerlendirilmelidir.

Menopoz sonrasında ortaya çıkan vajinal kanama normal kabul edilmez ve mutlaka değerlendirilmelidir.

Menopoz Sağlığına Daha Geniş Bakmak Gerekiyor

Menopoz yalnızca adetlerin sona ermesi değildir.

Bu dönemde;

beyin, uyku, kemikler, kaslar, genital ve üriner sistem, cinsel yaşam, metabolizma ve genel yaşam kalitesi farklı şekillerde etkilenebilir.

Bu nedenle menopoz takibinin amacı yalnızca sıcak basmasını tedavi etmek değil, kadının mevcut şikayetlerini ve uzun dönem sağlık risklerini birlikte değerlendirmektir.

Kişiye Özel Değerlendirme

Menopoz her kadında farklı şekilde yaşanır. Sıcak basması, uyku sorunları, vajinal kuruluk, cinsel yakınmalar, duygu durum değişiklikleri, eklem ağrıları ve metabolik değişikliklerin şiddeti kişiden kişiye farklılık gösterebilir.

Belirtilerin gerçekten menopozla ilişkili olup olmadığının değerlendirilmesi ve yaşam tarzı düzenlemeleri, menopoz hormon tedavisi, lokal vajinal tedaviler veya hormon içermeyen seçeneklerden hangisinin uygun olduğunun belirlenmesi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından kişiye özel değerlendirme yapılması önemlidir.

Referanslar

 

1. 1. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). The Menopause Years. Perimenopoz ve menopoz döneminde sıcak basması, uyku bozuklukları, genital ve üriner değişiklikler ile diğer menopoz belirtilerine ilişkin hasta bilgilendirmesi. 

1. 1. The Menopause Society. The 2022 Hormone Therapy Position Statement. Menopoz hormon tedavisinin vazomotor belirtiler, menopozun genitoüriner sendromu ve kemik kaybı üzerindeki etkilerine ilişkin kanıta dayalı öneriler. 

1. 1. National Health Service (NHS). Symptoms of Menopause and Perimenopause. Beyin sisi, duygu durum değişiklikleri, eklem ağrıları, vajinal kuruluk ve diğer menopoz belirtilerine ilişkin güncel hasta bilgileri. 

1. 1. World Health Organization (WHO). Menopause. Menopozun tanımı, yaşam evreleri içerisindeki yeri ve kadın sağlığı üzerindeki etkilerine ilişkin genel bilgiler. 

1. 1. National Institute on Aging (NIH). What Is Menopause? Menopoz ve menopozal geçiş döneminin tanımı ve temel sağlık bilgileri.